Radyoaktif iyot nedir?
Özellikle tiroid dokusuna gidip tutunan ve radyoaktif özelliği nedeniyle tiroid hücrelerinin yok edilmesinde kullanılan bir maddedir. Bu tedavi sadece nükleer tıp ünitelerinde doktor kontrolünde yapılabilir.

Tedavinin amacı nedir?
Hipertiroidili hastalarda fazla hormon üreten tiroid dokusunu normal hale getirmek ve tiroid kanserli hastalarda ise yapılan ameliyat sonrası geri kalan tiroid dokusunu ve eğer varsa vücudun diğer bölgelerine yayılan odakları yok etmektir.

Kimlere yapılır?
Tiroid hormonları yüksek (hipertiroidili), diffüz guatrlı (tiroid bezi büyümüş -Basedow-Graves hastalığı), aşırı hormon salgılayan özellikle hiperaktif tek nodüllü ve cerrahi tedavi düşünülmeyen çok sayıda nodüllü hastalarda uygulanır.
Tiroid kanseri tanısı konmuş (özellikle differansiye tiroid kanserleri, papiller ve folliküler karsinomu) hastalarda, cerrahi olarak total tiroidektomi operasyonu yapıldıktan yani tiroid dokusu tamamen çıkarıldıktan sonra ameliyat sonu geri kalan tiroid dokusunu yok etmek veya metastazların tedavisi için kullanılır.

Nasıl yapılır?
Hastaya ağızdan sıvı halde veya kapsül şeklinde verilir. (Sıvı halde renksiz, kokusuzdur.)

Miktarı ne kadardır ve nasıl ayarlanır?
Miktarın ayarlanması tiroid dokusunun miktarına, aktivite tutma özelliğine ve kanserli hastalarda metastazların varlığına göre değişir.

Radyoaktif iyot tedavisi kimlere yapılmaz?
Hamile ve emziren kadınlara kesinlikle radyoaktif iyot tedavisi yapılamaz. Gebelik şüphesi olan hastaların durumunu doktorlarına bildirmeleri gerekir.

Radyoaktif iyot tedavisi alan hastalara ne yapılır?
Belirli bir doz üzerinde radyoaktif iyot alan hastalara bu iş için hazırlanmış özel odalarda yatırılarak tedavi edilir. Bundan amaç yakınlarının ve çevresindeki diğer insanların etkilenmesini önlemektir. Hasta bu süre içerisinde bir odada istirahat eder ve bol su içerek radyoaktif iyodun vücudundan atılımını hızlandırır. Hastaların yatış süresi 1 ile 4 gün arasında değişmektedir.

Tedavi yapılan hastalarda ne gibi şikayetler olabilir?
Çoğunlukla hastanın hiçbir şikayeti olmaz. Fakat nadiren hastaların bazılarında; boyunda hafif ağrı hissi, hafif şişlik, bulantı ve kusma, halsizlik gibi şikayetler olabilmektedir.

Tedaviyi alan hastaların yapması gerekenler?
• Yaklaşık 1 hafta özellikle hamile kadınlar ve küçük çocuklardan mümkün olduğunca uzak durmak.
• 1 hafta süresince diğer insanlarla olan görüşmelerinde en az 1 metre mesafenin korunmasını sağlamak. Kalabalık ortamlardan uzak durmak.
• 1 hafta süresince kaşık, tabak gibi kişisel malzemeleri diğer bulaşıklardan ayrı olarak yıkamak
• Mümkünse günlük duş almak, tuvaleti kullandıktan sonra bol su dökmek
• Bol su (sıvı gıdalar) içmek.
•  Tedavi sırasında giyilen kişisel kıyafetler (pijama, iç çamaşırı vs.) bir torba içerisinde açık havada (balkonda) 1 hafta-10 gün bekletmek ve daha sonra diğer kıyafetlerden ayrı olarak yıkandıktan sonra kullanmak.

Radyoaktif iyot tedavisi olan hastaların bazıları neden ilaç kullanmak zorunda kalır?
Özellikle tiroid kanserli hastalarda tedavi sonrası tiroid bezinin tamamen ortadan kalkması sonucu vücut için gerekli olan tiroid hormonunun (levotiron, bitiron, euthyrox veya tefor) dışarıdan verilmesi gerekir.
Hipertiroidili hastalarda da tedavi sonrası geçici veya kalıcı hipotiroidi denen durum ortaya çıkabilir. Yani tiroid bezi görevini yapamaz ve hormon üretemez. O zaman hastaya ilaç verilerek tedavi edilir.

Radyoaktif iyot tedavisi kaç kez uygulanır?
Gerektiği taktirde birden fazla sayıda da uygulanabilir. Buna doktorunuz karar verir. Her seferinde de hasta aynı şeylere dikkat etmelidir (bol su içmek, hamilelerden uzak durmak vs.).

Tiroid hormonu kullanan hastalar radyoaktif iyot tedavisi almadan belli bir süre önce neden ilaçlarını (tefor, levotiron veya bitiron) keser?
Burada amaç vücuttaki tiroid dokusunun üzerindeki ilaç baskısını kaldırarak, tiroidin mümkün olduğunca fazla iyot tutmasını sağlamaktır.

Uzun süredir tefor (levotiron veya bitiron da olabilir) kullanan hastalarda ilacı bırakınca ne gibi şeyler olur?
• Öncelikle hastada bir miktar kilo artışı ve vücutta şişlik olabilir.
• Algılamada ve hareketlerde yavaşlama olabilir.
• Adet düzensizliği olabilir.
• Kabızlık şikayeti olabilir.
Bu şikayetler ilaca başlandıktan kısa süre sonra kaybolur.

Tefora (levotiron veya bitironda olabilir) iyot tedavisinden ne kadar süre sonra başlanır?
Buna doktorunuz karar verecektir ama çoğunlukla hastaneden çıktığınızda başlanabilir. Öncelikle vücudu bu hormona alıştırmak için ilacın dozu düşük başlanır ve zamanla arttırılır.

İyot tedavisinden sonra hangi hastalara ve neden çekim yapılır?
Tiroid kanseri nedeniyle tedavi yapılan hastalarda tedaviden sonraki 10 gün içerisinde tüm vücut tarama sintigrafisi çekilir. Bunun nedeni iyodun tiroid dokusunda ve vücudun diğer bölgelerindeki tutulumunu kontrol etmektir.

Tüm vücut iyot taramasına gelecek olan hastalar nelere dikkat etmelidir?
Tarama yapılacak hasta çekime gelmeden önce duş almalı ve radyoaktif bulaşığı olmaması için temiz kıyafetler giymelidir. Bol su içmeli ve çekimden önce de mutlaka tuvalete gitmelidir.

İyot tedavisinden sonra hasta takipleri nasıl yapılır?
Hipertiroidili hastalarda doktorunun belirlediği zaman aralıklarında kan tetkiklerine (TSH, T3, T4) ve gerekiyorsa ultrasonografi, tiroid sintigrafilerine bakılarak takipler yapılır. Tiroid kanserli hastalarda ise yine kan tetkikleri (TSH, T3, T4) ve tüm vücut iyot tarama sintigrafileri ile hasta takibi yapılır. Gerekli görüldüğü taktirde diğer yöntemlere de (USG, tomografi vs.) başvurulabilir.